Sergei Rachmaninov

° 1 april 1873 (Semyonovo)
† 28 maart 1943 (California)

Rachmaninov was van aristocratische afkomst. Zijn grootvader zou zijn eerste pianolerares naar hem toe brengen in 1882, maar daarvoor hij al wat les gekregen van zijn ouders, die ook beiden piano speelden.
Het huis van de Rachmaninovs moest verkocht worden om schulden af te betalen en de familie verhuisde naar Sint Petersburg. Daar zou de jonge Rachmaninov aan het conservatorium studeren. Later ging hij naar Moskow. Eerst deed de jongeman niet al te zeer zijn best, maar zijn leraar Nikolaj Zverev zou hem snel wat discipline bijbrengen

Rachmaninov bleek wel talent te hebben voor het componeren; hij schreef een opera, een eerste piano concerto en enkele piano stukken voor zijn twintigste verjaardag.
Niemand minder dan Tsjaikovksi zou zijn mentor worden en hem de opdracht geven een pianotranscriptie te maken van een suite uit ‘The Sleeping Beauty’. Rachmaninov had de smaak voor het componeren te pakken en wou er zich meer in verdiepen. Maar wanneer hij dit zijn leraar, Zverev, liet weten was deze zo kwaad dat hij 3 jaar niet meer met hem gepraat zou hebben.
In 1893 componeerde Rachmaninov een tweede ‘Trio élégiaque’ in herinnering aan de plots overleden Tsjajkovski.

Rachmaninovs eerste symfonie werd geen succes. De componist César Cui – net als Rimsky-korsakov, Borodin, Moessorgski en Balakirev lid van ‘De Grote Vijf’ – boorde het de grond in bij de première in 1897. In de memoires over Rachmaninov van ene Alexander Ossovsky komt echter aan het licht dat een groot deel van de schuld te wijten valt aan de dirigent, Alexander Glazunov, die naar verluid weinig opdaagde voor repetities en dan nog af en toe een glaasje te veel op had.
Maar de kritiek van César Cui kwam bij Rachmaninoff hard aan. Het zou een tijd duren vooraleer hij weer zou gaan schrijven. Gelukkig kon hij in 1897 en 98 aan de slag als dirigent van de Moscow Private Russian Opera Company, waardoor hij toch een vast inkomen had.

Op persoonlijk vlak had Rachmaninov ook problemen. Hij wou trouwen met zijn nicht, Natalia Satina, maar de Russische Orthodoxe Kerk wou hier niet mee instemmen.
Hij worstelde dus lange tijd met een depressie tot hij in 1900 geholpen wordt door psycholoog Nikolai Dahl. Als dank droeg Rachmaninoff zijn tweede pianoconcerto – dat wel goed ontvangen wordt – aan hem op.

En het leven heeft nog meer verrassingen in petto, want eindelijk krijgt hij de toestemming om met Natalia te trouwen. Het huwelijk gaat door op 29 april 1902.

Vanaf 1904 werkt Rachmaninov als dirigent in het Bolshoi Theater. Twee jaar later neemt hij om politieke redenen ontslag en vertrekt hij naar Italië. Hij reist vervolgens naar Dresden, waar hij de komende winters doorbrengt om zich volluit op het componeren toe te leggen.

In 1909 zal Rachmaninov als pianist door Amerika reizen. Hij componeerde zijn derde pianoconcerto om zijn kunnen te etaleren.

De dood van Scriabin in 1915 zet hem ertoe aan om in 1915 een concerttour te organiseren waarin hij enkel Scriabins werk zal brengen.

De Russische Revolutie in 1917 dwingt Rachmaninov en zijn gezin te vluchten uit Rusland. Ze verblijven een jaar in Scandinavië, maar verhuizen uiteindelijk naar Amerika, waar hem reeds verschillende contracten aangeboden waren. In New York werkt hij samen met CHarles Ellis. Hij ontvangt bovendien een piano van Steinway waarop hij de volgende concerten zal spelen.
Rachmaninov trachtte zoveel mogelijk contacten met de Russische cultuur te behouden. Zijn huis deed denken aan zijn vroegere woonst en hij omringde zich met landgenoten. Zo ontmoette hij ook Chaliapin en Horowitz.

Amerika was niet het gedroomde land voor Rachmininoff. Zijn heimwee naar Rusland zou ervoor zorgen dat het componeren minder goed lukte. Er kwam verbetering wanneer hij vanaf 1932 zijn zomers in Zwitserland kon doorbrengen, waar hij een villa had laten bouwen bij het meer van Luzern. Daar componeerde hij onder andere zijn ‘Rhapsodie op een thema van Paganini’.

In 1942 werd Rachmaninov ziek tijdens een van zijn concerttours. Het jaar daarop was zijn ziekte zo ver gevorderd dat hij moest stoppen met spelen. Hij gaf zijn laatste concert in het Alumni Gymnasium aan de Universiteit van Tennessee te Knoxville, waar nu een standbeeld staat om hem te herinneren.

Op 28 maart 1943 sterft Rachmaninov. Zijn wens was begraven te worden in Zwitserland, maar Wereldoorlog II maakte dit onmogelijk.