Franz Schubert

° 31 januari 1797 (Wenen)
† 19 november 1828 (Wenen)

Schubert werd al van jongs af aan omringd door muziek. Hij kreeg les van de hofdirigent in Wenen, Antonio Salieri. Het bleek al snel dat de jongeman talent had en hij kreeg de kans om aan een prestigieuze Weense school te studeren.

Schubert wou altijd al componeren, maar gaf toch geruime tijd les, naar voorbeeld van zijn vader. Waarschijnlijk deed hij dit ook om de legerdienst te ontlopen. Wanneer in 1818 een eerste werk van hem gepubliceerd wordt, besluit hij zich toch volledig aan het componeren te wijden. Hij boekte aardig wat succes en slaagde erin voldoende inkomen te halen uit de publicatie van zijn werken. Vooral dan zijn liederen en pianocomposities.

Later waagde Schubert zich ook aan grotere werken, maar helaas stierf hij veel te vroeg ze allemaal af te werken. Op zijn grafsteen staat dan ook een toepasselijke tekst: “ Music has here buried a rich treasure but still fairer hopes”.

Zijn vroege dood heeft Schubert er niet van weerhouden bijna 1000 composities bijeen te schrijven.

Schubert staat vooral bekend voor het componeren van liederen. Wanneer hij een lied had afgewerkt werd het meestal voor een eerste maal opgevoerd voor vrienden. Deze huiselijke concertjes noemde men ‘Schubertiaden’.
Voor het tekstuele aspect van de liederen koos Schubert vaak werken van Goethe. Ook de werken van Wilhelm Müller, zoals ‘Die schöne Müllerin’ en ‘Winterreise’, vormden de basis voor enkele van Schuberts meest bekende werken.

Wat Schuberts’ liederen zo bijzonder maakt is de manier waarop hij het onderwerp uit de tekst laat terugkomen in de muziek. De klassiek voorbeeld is het lied ‘Gretchen am Spinnrade’ waarin de pianobegeleiding het draaien van het spinnewiel suggereert. Ook in ‘Erlköning’ speelt de piano een galop-achtig motief, dat uiteraard verwijst naar het rennende paard in de tekst.

Deze motieven zijn echter meer dan louter klanknabootsing. Schubert gebruikt ze om het gevoel en het karakter van het verhaal duidelijk te maken in de muziek. In ‘Gretchen am Spinnrade’ wordt het ‘draai-motief’ zo een uitdrukking van Gretchens onrustige hart. In de ‘Erlkoning’ versterkt het galopperen de spanning.